Cảm nhận tác phẩm văn học

Dương Hằng - 21/03/2019 868

       Để cảm nhận cái hay, cái đẹp của một tác phẩm văn học không phải là điều dễ dàng. Nếu chỉ nắm bắt tác phẩm một cách hời hợt, những gì bạn nhớ về tác phẩm có lẽ chỉ là các con chữ mà bạn đã cố gắng học thuộc lòng suốt mấy ngày. Cái hay, cái đẹp và ý nghĩa của tác phẩm sẽ mãi mãi khuất lấp.   

       Vậy làm thế nào để hiểu sâu sắc về một bài văn, bài thơ, hay một tác phẩm văn học? Sau đây là những kĩ năng để các bạn có thể rèn luyện, trau dồi thêm về khả năng cảm thụ văn học của mình.

       1. Đọc nhiều lần và đọc thật chậm rãi

       Khi tập đọc, bạn cần rèn luyện đọc thường xuyên để được lưu loát, diễn cảm một tác phẩm. Tuy nhiên, khi đọc để cảm nhận, bạn có thể đọc thầm, nhất là phải đọc chậm rãi từng câu, từng chữ để ngẫm nghĩ, hình dung, lắng nghe cảm xúc của mình. Bạn không thể đọc ào ào, vội vã, cũng không thể chỉ đọc lướt một hai lần.

       2. Gạch chân dưới từ ngữ hay và tra từ để hiểu những từ khó

       Những từ hay sẽ làm nên cái hay cho cả câu thơ, thậm chí là bài thơ. Ví như trong Truyện Kiều, thi hào Nguyễn Du có viết:

Dưới trăng quyên đã gọi hè

Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông.

       Nếu bạn không hiểu nghĩa của từ “lập lòe”, bạn khó có thể cảm nhận được trọn vẹn câu thơ. Đó là từ ngữ hay, có sức gợi tả cho cả câu thơ. Nếu chưa bao giờ gặp từ này, đừng vội nản hay lướt qua nó. Bạn hãy sử dụng Từ điển Tiếng Việt – một người bạn đồng hành không thể thiếu. “Lập lòe” là từ láy diễn tả trạng thái lúc lóe lên, lúc tắt đi, lúc ẩn lúc hiện (ví dụ: Đom đóm lập lòe trong đêm). Vậy câu thơ trên có thể hiểu, những bông hoa lựu mang sắc đỏ như những ngọn lửa khi ẩn, khi hiện, khi lóe lên, khi tắt lịm đi, báo hiệu một mùa hè nóng nực, oi bức sắp sửa đến.

       3. Đừng vội bỏ cuộc

       Mỗi tác phẩm văn học thường ẩn chứa khá nhiều ý nghĩa sâu sắc, đòi hỏi người đọc phải cảm nhận và khám phá. Không dễ dàng gì bạn có thể nhận ra được những ý nghĩa ấy ngay từ những phút đầu tiên. Vì vậy, bạn đừng vội nản, vội nghĩ rằng khó quá, bạn không thể hiểu hay vội bỏ cuộc khi mới chỉ dành cho tác phẩm rất ít thời gian để cảm nhận. Hãy kiên trì, nhẫn nại khi cảm nhận một tác phẩm nhé!

       4. Nắm vững các biện pháp nghệ thuật

       Để cảm thụ văn học tốt hơn, bạn cần có vốn hiểu biết về một số biện pháp nghệ thuật. Các biện pháp nghệ thuật có vai trò đặc biệt quan trọng trong bài văn, bài thơ. Ví như so sánh giúp sự vật được diễn tả sinh động, gợi cảm hơn; điệp ngữ làm nổi bật hơn một ý nghĩa nào đó của tác phẩm; nhân hóa giúp sự vật trở nên sinh động, gần gũi hơn…  Ví như trong câu ca dao:

Công cha như núi Thái Sơn

Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.

       Dùng hình ảnh “núi Thái Sơn” và “nước trong nguồn”, phép so sánh trong câu ca dao đã giúp chúng ta cảm nhận được sự vĩ đại và vô tận của công changhĩa mẹ.

       5. Hãy cảm nhận một tác phẩm khi hứng thú và sẵn sàng

       Khi có hứng thú, thoải mái, bạn sẽ mở rộng lòng mình để cảm nhận. Đó là yếu tố rất quan trọng khi bạn tiếp xúc với văn học. Có sự say mê, tự giác, bạn mới thực sự hòa mình vào tác phẩm văn học đó. Nếu làm bạn với văn học khi bạn đang mỏi mệt, chán nản, hãy nghỉ ngơi hoặc làm điều gì đó bạn thích để lấy lại cảm hứng như nghe một bản nhạc, vẽ một bức tranh, xem một bộ phim hoạt hình, thậm chí, bạn có thể thư giãn bằng… một giấc ngủ.

DƯƠNG HẰNG

Bài viết liên quan